რა არის ლიკვიდაცია და რა როლი აკისრია მას ბიზნესში

სტატიის სექციები

წაიკითხე სტატია, გაიგე რა არის ლიკვიდაცია, რის გამო მიმართავენ მას და დროულად გამოიყენე ის შენს სასარგებლოდ!

აი მივადექით საკითხს, რომელსაც ბუღალტრულ აღრიცხვაში და ბიზნეს სამყაროში  განსაკუთრებული ადგილი უკავია. თვალნათელია, რომ ნებისმიერი ბიზნესის არსებობის განმავლობაში შესაძლებელია დადგეს პერიოდი, როდესაც შემოსავალი ხარჯებს ვეღარ აღემატება და ბიზნესი გაკოტრების პირას აღმოჩნდება. Რადგანაც ამისგან თითქმის არავინაა დაზღვეული, სასარგებლო იქნება იმის ცოდნა, თუ რა ემართება გაკოტრებულ კომპანიას და როგორ უნდა წარმართო ლიკვიდაცია კანონის შესაბამისად. 

Ჩვენ კარგად გვესმის, თუ როგორი რთული შეიძლება იყოს საკუთარი შრომით შექმნილი ბიზნესის გაუქმება. მაგრამ წარმოიდგინე, თუ რამხელა ზარალი შეუძლია მოუტანოს შენს ჯიბეს წაგებაში მყოფმა კომპანიამ. 

Თუკი ზარალზე ვიწყებთ საუბარს, მაშინ გეტყვით, რომ ლიკვიდაციის არასწორად წარმართვა კანონით დასჯადია, რაც ნებისმიერი თანხის დაკარგვაზე ცუდია. Ბევრი რომ არ გავაგრძელოთ, წაიკითხე სტატია, გაიგე რა არის ლიკვიდაცია, რის გამო მიმართავენ მას და დროულად გამოიყენე ის შენს სასარგებლოდ!

რა ნიშნავს ლიკვიდაცია და რატომ მიმართავენ მას?

ლიკვიდაციაში იგულისხმება კომპანიის გაუქმება. ბიზნესის ლიკვიდაცია, როგორც წესი, აქტივების გაყიდვით იწყება. იმის მიხედვით, ბიზნესი არის თუ არა გადახდისუნარიანი. თუკი ბიზნესს შეუძლია ხარჯების და სხვა ვალდებულებების დაფარვა მაშინ ის გადახდისუნარიანად ითვლება და არავითარი აქტივის ან თავად კომპანიის ლიკვიდირება არ ემუქრება.

ლიკვიდაცია, როგორც წესი, ხდება მაშინ, როდესაც კომპანია მიაღწევს წერტილს, სადაც, ამა თუ იმ მიზეზის გამო, მფლობელი გადაწყვეტს, რომ ბიზნესის არსებობას სასარგებლო არაფერი არ მოაქვს. ასეთ შემთხვევაში, განიხილება კომპანიის ლიკვიდაცია, რაც ხარჯების დასაფარად ბიზნესის აქტივების ნაღდ ფულად გადაქცევას გულისხმობს.

აქტივების ფულად სახსრებად გადაქცევა, ჩვეულებრივ, ხორციელდება მრავალფეროვანი ვალების გასტუმრების მიზნით, რაც დამოკიდებულია კრედიტორების მიერ ბიზნესში ჩადებულ ინვესტიციებზე ან ბიზნესის განვითარებისათვის აღებულ სესხებზე.

რამდენი სახის ლიკვიდაცია არსებობს?

Ახლა, როცა უკვე გავერკვიეთ ლიკვიდაცის მნიშვნელობაში, მოდით გავიგოთ რამდენი სახის ლიკვიდაცია არსებობს და რომელს მიმართავენ კონკრეტული შემთხვევების დროს. ქვემოთ ჩამოთვლილი ლიკვიდაციის თითოეული ტიპისთვის არსებობს კონკრეტული პროცესი, რომლის დაცვაც აუცილებელია:

მფლობელების ნებაყოფლობითი ლიკვიდაცია

ზოგიერთ შემთხვევაში, ბიზნესის მფლობელმა შეიძლება აირჩიოს კომპანიის არსებობის შეწყვეტა სხვადასხვა მიზეზის გამო. ამ შემთხვევაში, წევრების ნებაყოფლობითი ლიკვიდაცია ნიშნავს, რომ ბიზნესს, ფაქტობრივად, ჯერ კიდევ შეუძლია დროულად გადაიხადოს ვალები, საკუთარი ჯიბიდან, თუმცა ბიზნესის მფლობელის ან პარტნიორების არჩევანია კომპანიის ლიკვიდირება. Ისინი მიმართავენ სასამართლოს, რის შემდეგაც ინიშნება ლიკვიდატორი.

კრედიტორების ნებაყოფლობითი ლიკვიდაცია

ეს ხდება მაშინ, როდესაც კომპანიის კრედიტორი ხვდება, რომ ბიზნესს არ შეუძლია მისი დავალიანების გადახდა და შეუძლია ლიკვიდაციის პროცესი დაიწყოს აქციონერებთან, მარტივად რომ ვთქვათ, მევალეებთან ხმის მიცემის შემდეგ. თუ აქციონერთა უმრავლესობა (75% ან მეტი) ხმას აძლევს ლიკვიდაციის დაწყებას, მაშინ პროცესის დაწყება გარდაუვალია.

სავალდებულო ლიკვიდაცია

ამ ვითარებაში კომპანია სრულად ვერ ახერხებს დავალიანების გადახდას და დირექტორი უშუალოდ მიმართავს სასამართლოს ლიკვიდაციის პროცესის განხორციელების მოთხოვნით. 

ლიკვიდატორის როლი ლიკვიდაციისას

Ბიზნესის ლიკვიდაციისას Ჰორიზონტზე ჩნდება ლიკვიდატორი. ლიკვიდატორის როლი გადახდისუუნარო კომპანიაში არსებითად კომპანიის აქტივების შეგროვება და აღრიცხვაა, სადაც ეს შესაძლებელია. აქტივების მოგროვების შემდეგ კი მფლობელ წევრებზე განაწილება.

ლიკვიდატორი ასევე ატარებს გამოძიებას კომპანიის წარუმატებლობის, მისი დირექტორების ქცევის და ზოგჯერ მესამე პირების ქცევების შესახებ, რომლებშიც ძირითადად  კრედიტორები გვევლინებიან. 

ალბათ გაგიჩნდა კითხვა, თუ ვინ ნიშნავს ან რა ხდება ლიკვიდატორის დანიშვნის შემდეგ?

კომერციული ბანკისა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულების ლიკვიდატორს და დროებით ადმინისტრატორს ნიშნავს ეროვნული ბანკი და ისინი ანგარიშვალდებული არიან ეროვნული ბანკის წინაშე. ლიკვიდატორსა და დროებით ადმინისტრატორზე გადადის კომერციული ბანკისა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულების ყველა ორგანოს (მათ შორის, აქციონერთა საერთო კრების) სრული უფლებამოსილება. ლიკვიდატორმა უნდა დაიცვას კონკრეტული ვადები, რომლებიც განსაზღვრულია შესაბამისი კანონმდებლობით.

კომპანიის ლიკვიდაციის შემდეგ, ლიკვიდატორი ცნობილ კრედიტორებს გაუგზავნის შეტყობინებას. შეტყობინება შეიძლება მოიცავდეს სესხის ფორმებს და მინდობილობის ფორმებს ლიკვიდატორის მიერ მოწვეულ შეხვედრებზე კენჭისყრისთვის, ნაწილობრივ იმის გათვალისწინებით, არის თუ არა ხელმისაწვდომი თანხები კომპანიაში.

თუ გადახდისუუნარო კომპანიაში თანხები ჯერ კიდევ არსებობს, ვალის დამადასტურებელი საბუთი საშუალებას მოგცემთ უთხრათ ლიკვიდატორს, თუ რამდენადაა ვალდებული კომპანია დაფაროს ვალი. ლიკვიდატორი შეისწავლის ვალის თითოეულ მტკიცებულებას და გადაწყვეტს სარჩელის მართებას. თუ სარჩელი უარყოფილია ლიკვიდატორის მიერ, მთლიანად ან ნაწილობრივ, ამ კრედიტორისათვის არ გადაუხდიან არცერთ თეთრს..

ლიკვიდატორს შეუძლია გადაწყვეტილება მიიღოს დირექტორების და მესამე პირების წინააღმდეგაც, სასამართლო პროცესების ჩათვლით. ეს გახანგრძლივებს ლიკვიდაციის პროცესს. ეს ასევე აისახება იმ თანხაზე, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, რომელიც ხელმისაწვდომია კრედიტორებისთვის.

კომპანიას ჩემი ფული მართებს, დავიბრუნებ მას ლიკვიდატორისგან?

სამწუხაროდ, ამ კითხვაზე აბსოლუტური პასუხი არ არსებობს. თუ ვიტყვით, რომ შენი დავალიანების დამადასტურებელი საბუთები მიიღება ლიკვიდატორის მიერ, არსებობს მრავალი ფაქტორი, რომლებიც გავლენას ახდენს მიიღებ თუ არა თანხას, მათ შორის:

• კომპანიას შეიძლება არ ჰქონდეს საკმარისი თანხა საერთოდ ნებისმიერი გადახდის განსახორციელებლად.

• თუ ფული არსებობს, არსებობს გადახდის კონკრეტული ბრძანება, რომელიც ლიკვიდატორმა უნდა დაიცვას. იმისდა მიხედვით, თუ სად დგას შენი საჩივარი, შეიძლება არ გქონდეს ნაწილობრივ გადახდის ან სრული გადახდის მიღების უფლება.

სიტუაცია ოდნავ განსხვავებულია, თუ შენი დავალიანება დაცულია. უზრუნველყოფილი სესხის მაგალითი იქნება დავალიანება, რომელიც უზრუნველყოფილია საკუთრების უფლების შენარჩუნების პუნქტით და რომელიც სათანადოდ დარეგისტრირდა პირადი საკუთრების ფასიანი ქაღალდების შესახებ ახალი აქტით. თუ შენი დავალიანება უზრუნველყოფილია, და შენი ვალი დარჩა ლიკვიდაციის გარეთ და შეგიძლია დაეყრდნო უსაფრთხოებას თქვენი ფულის დაბრუნების მიზნით. ზოგჯერ უზრუნველყოფილი დავალიანება შევა ლიკვიდაციის პროცესში.

კითხვისას შესაძლოა გაგიჩნდა კიდევ ერთი შეკითხვა, ლიკვიდატორი საუბრობს უსამართლო პრეფერენციებზე. რას ნიშნავს ეს?

ლიკვიდატორს აქვს უფლებამოსილება „უკუაგდოს“ გარკვეული ოპერაციები, მათ შორის, გარკვეული ოპერაციები, რომლებიც ეხება კრედიტორს. ეს ოპერაციები ცნობილია როგორც “უსამართლო პრეფერენციები”.

უსამართლო უპირატესობა არის კრედიტორისთვის ლიკვიდაციის დაწყებამდე ექვსი თვის განმავლობაში გადახდილი თანხა. გადახდა უნდა ყოფილიყო მიღებული, მანამ, სანამ კომპანია გადახდისუუნარო გახდებოდა, ან იგი იწვევს კომპანიის გადახდისუუნარობას, ხოლო კრედიტორს უნდა მიეღო უფრო მეტი, ვიდრე მიიღებდა ლიკვიდაციისას.

მარტივი ენით რომ ავხსნათ, კომპანიამ ისესხა 100 ათასი თქვენგან, როდესაც ის გადახდისუნარიანი იყო. ხოლო ექვსი თვის შემდეგ ლიკვიდაცია გამოაცხადა და ნასესხები ფული “შეჭამა”. 

ის, რაც ვისწავლეთ

თუკი შენ გიწევს შენი კომპანიის ლიკვიდირება, სტატიაში ზუსტად გაიგებ ვის უნდა მიმართო და რასახის კონსულტაციას გაგიწევს ლიკვიდატორი. Გვესმის, თუ როგორ რთული შეიძლება იყოს საკუთარი ბიზნესის დერეგისტრირება, თუმცა ხშირ შემთხვევაში ეს საუკეთესო ვარიანტია დარჩენილი თანხის დასაზოგად. Საქართველოს კანონმდებლობას, სხვა ქვეყნებთან შედარებით, ლიკვიდაციის თავისებური კანონები აქვს. Რომელთა შესახებაც დაწვრილებით აქ შეიტყობ. 
ლიკვიდაციის თავიდან ასარიდებლად უდიდეს როლს დალაგებული ფინანსები ასრულებს, რასთან გამკლავებაშიც კერნელი დაგეხმარება! გამოიყენე კერნელის ფინანსური კალკულატორები და გამოიწერე ყოველკვირეული ბლოგები! შეიტყვე ყველაფერი ბიზნესზე და მის მართვაზე და აიცილე თავიდან შენი ბიზნესის ლიკვიდაცია.

გამოიწერე სიახლეები


Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
ანტრეპრენერობა და რეცესია

ანტრეპრენერობა და რეცესია

ცვლილებისთვის ახლა საუკეთესო დროა რაც არ უნდა გრანდიოზული იდეები და ფინანსები გქონდეთ, ბიზნესის დაწყება ყოველთვის ერთი დიდი ავანტიურაა. ყოველთვისაა იმის რისკი, რომ მომხმარებელი არასდროს შემოაღებს კარს. განსაკუთრებით ახლა, როდესაც ღონისძიებები,...

ფინანსური აქტივები

ფინანსური აქტივები

გაინტერესებს რას ნიშნავს აქციები, ობლიგაციები და სხვა ფინანსური აქტივები? გაეცანი სტატიას და გაიგე როგორ მუშაობს ფინანსური ბაზარი. ნებისმიერ ჩვენგანს ცხოვრების რომელიღაც ეტაპზე, ერთხელ მაინც, გვსმენია კომპანიის აქციებისა, დეპოზიტებისა და ფასიანი...

გამოიწერე ჩვენი ბლოგი!